Maatschappij

Overname van land en lichaam: spiralen stalen zelfbeschikking

“Het voelde alsof mijn lichaam werd gekoloniseerd,” vertelt Naja Lyberth, slachtoffer van de Deense Spiralkampagnen, in de BBC-documentaire Greenlands Lost Generation. De afgelopen jaren komen er steeds meer gebeurtenissen aan het licht uit de koloniale geschiedenis van Groenland. De gebeurtenissen geven veel weg over de aanwezigheid van Denemarken in Groenland. Het tijdperk van de Deense kolonisatieperiode loopt van 1721 tot 1953. Daarna trad een periode van modernisatie in werking. Opvallend is dat deze periode van modernisatie juist het meest geassocieerd wordt met de Deense overheersing in tegenstelling tot de daadwerkelijke kolonisatieperiode. Van 1953 tot 1979 had Groenland de status van een ambt binnen het Deense koninkrijk. In 1979 verwierf Groenland zelfbeschikking met gedeelde autonomie. Groenland kreeg volledig zelfbestuur in 2009, maar het bemachtigen van complete onafhankelijkheid blijft een voortdurend proces. Zo is de Deense aanwezigheid voor veel Groenlanders nog steeds merkbaar, bijvoorbeeld in het door Denemarken gedomineerde internationale beleid. De Deense overheersing heeft voornamelijk haar sporen achtergelaten in de vorm van nationale trauma’s die de Groenlander direct raken. Zoals de spiraalcampagne: het onvrijwillige anticonceptieprogramma gearrangeerd door de Deense overheid, dat meer dan vierduizend meisjes en vrouwen trof, waarvan de consequenties zich nog steeds voortzetten. Deze zaak is een enorme zwarte bladzijde in de gezamenlijke geschiedenis van Groenland en Denemarken.

Sami-toerisme: toerisme en cultureel eigendom

Misschien ben je wel eens op vakantie geweest in Lapland. En misschien heb je daar op een hondenslede gereden, in de wildernis gekampeerd of kennis gemaakt met de mysterieuze lokale cultuur. Dit artikel gaat over de implicaties van dit toerisme voor een van de weinige inheemse volkeren in de EU: de Sami.

Hoe het Deense migratiebeleid de Nederlandse regering inspireert

Denemarken staat erom bekend dat het land een strikt asielbeleid hanteert. In Denemarken vroegen, volgens de Deense minister Kaare Dybved Bek, vorig jaar rond de 2.500 mensen asiel aan, in Nederland waren dit er rond de 50.000. De huidige [ten tijde van schrijven, red.] Nederlandse Minister van Asiel en Migratie, Marjolein Faber van de PVV, wil dit terugdringen, en flink ook. Afgelopen september [2024, red.] ging zij op bezoek in Denemarken om met Bek en Deense ambtenaren te praten en inspiratie op te doen voor het Nederlandse migratiebeleid.

Dit is Finland en hier spreken we… Zweeds?

In maart 2025 shockeerde de Finse comedygroep KAJ heel Europa door Melodifestivalen – de Zweedse voorselectie voor het Eurovisiesongfestival – te winnen.[1] Met hun humoristische lied over sauna’s lieten ze oud-Eurovisiewinnaar Måns Zelmerlöw achter zich in de finale, en werden ze de eerste act in 27 jaar die Zweden vertegenwoordigde met een Zweedstalig nummer. Een Zweeds nummer voor Zweden gebracht door Finnen – dat klinkt misschien gek, maar in Finland wonen zo’n 280.000 mensen die Zweeds als hun moedertaal spreken, waaronder de jongens van KAJ. Deze zogeheten 'Finlandssvenskar' vormen 5% van de totale bevolking en zijn een prominente minderheid in het land. Ze hebben hun eigen kenmerkende accent, cultuur en identiteit. Waar komen ze vandaan, en voelen ze zich eigenlijk wel Fins?

Jåhkåmåhke Márnána | Jokkmokks Marknad: Van koloniaal verleden tot indigenous heden

Jokkmokks Marknad is een evenement dat sinds 1605 jaarlijks in de eerste week van februari georganiseerd wordt. De markt vindt – zoals als de naam natuurlijk al zegt – plaats in Jokkmokk, een stad in het Zweedse deel van Sápmi (vroeger bekend als Lapland), net boven de Poolcirkel. In februari 2024 heb ik de eer gehad om de markt zelf te bezoeken, wat natuurlijk een interessante ervaring is voor een Scandinavist. Maar wat is Jokkmokks Marknad precies, en waarom zou je erheen willen gaan?

Onko meidän vuoromme nyt? Finland, Rusland & de NAVO

25 februari 2022. Aç ayı oynamaz – een hongerige beer danst niet – aldus mijn Turkse vriendin die graag eerst een hapje wilde eten voor we op de boot naar Helsinki zouden stappen. ‘Eerst eten, dan zien we verder’ bedoelen de Turken met dit spreekwoord, maar ook de letterlijke vertaling zette me aan het denken. Nog geen 24 uur eerder viel Rusland Oekraïne binnen. “Die beer danst toch behoorlijk”, zo was mijn gedachte. Nu weet ik ook best dat je spreekwoorden niet te letterlijk moet nemen (probeer ‘boter op je hoofd hebben’ maar eens uit te leggen), maar toch hield die Russische beer me even bezig. Zeker toen ik me bedacht dat we ons alleen maar dichter naar de Russische grens zouden begeven met dat tripje naar Helsinki. “Ach, weet je nog hoe de winteroorlog afliep? Ik denk dat we weinig te vrezen hebben”, sprak een andere vriend terwijl hij een kanelbulle in z’n mond stak. Een punt had hij zeker.

De Noorse broeders

De Noorse broeders, een christelijke sekte met wortels in Noorwegen, wordt vaak in één adem genoemd met belastingontwijking, kinderarbeid en verduistering van miljoenen. Toen ik op de bank bij mijn oma in Drenthe voor het eerst te horen kreeg van deze beweging – gelukkig niet omdat ze zich bij deze Noorse broeders had aangesloten, maar omdat ze er over gelezen had in de krant – wekte dit meteen mijn interesse. Wat hebben deze broeders met Noorwegen te maken? En hoe komt het dat deze groep zoveel schandalen op zijn naam heeft staan?

Van tulpen tot Tivoli: Emigratie van Nederlanders naar Denemarken

Een paar jaar geleden vertelde mijn beste vriend mij dat hij wilde verhuizen naar Denemarken. Hij was toen 23 of 24 jaar oud en had het eigenlijk allemaal al uitgevogeld. Intussen zijn we drie jaar verder en heeft hij al een flink aantal maanden in Denemarken gewoond en komt de verhuizing ernstig dichtbij. Zijn keuze zette mij aan het denken: “Waarom emigreren er nou eigenlijk zoveel Nederlanders naar Denemarken?”

Mensenrechtenschennis in Kiruna: Het verhaal achter de verhuizing

In Noord-Zweden ligt de stad Kiruna. Deze stad is gevestigd voor de mijnbouw. Doordat het mijngebied in de buurt van de stad uitgebreid wordt, wordt de stad momenteel verhuisd. Op het YouTubekanaal van Zweden en op de website van Kiruna is informatie te vinden over deze verhuizing en het beeld dat wordt geschetst is positief. Wat echter niet aan bod komt, is dat deze mijn zich in het leefgebied van de Sami - een inheems volk - bevindt en dat deze verhuizing negatieve gevolgen voor hen heeft. Zowel bij de verhuizing zelf als bij het beeld dat wordt geschetst van de verhuizing, worden de Sami niet betrokken. Het ogenschijnlijke positieve verhaal over dit moderne project is niet zo positief als deze Zweedse bronnen het laten doen lijken en dat is interessant, aangezien Zweden bekend staat als een vreedzaam en modern land, en toch lijken deze Zweedse bronnen wat te verbergen. Wat wordt er wel verteld, en wat wordt er weggelaten: wat is het volledige verhaal achter de verhuizing van Kiruna?

Neutraal Zweden als wolf in schaapskleren

Het besluit van Zweden om lid te worden van de NAVO werd door velen gezien als het einde van een tijdperk. Een tijdperk waarin Zweden bekend stond als een neutrale speler binnen de wereldpolitiek. De status van het land als ‘niet oorlogvoerend’ tijdens de Tweede Wereldoorlog is hiervoor een vaak genoemd voorbeeld. Hoe neutraal de positie van Zweden daadwerkelijk was tijdens de Tweede Wereldoorlog valt te betwisten, en is dan ook een veel besproken onderwerp. Ik ga echter kijken naar een andere gebeurtenis die de reputatie van Zweden als een neutraal land tegenspreekt. Namelijk de mate waarin de Zweedse FRA, een regeringsagentschap dat verantwoordelijk is voor het onderscheppen van radiosignalen, en de Amerikaanse NSA, de geheime dienst van de Verenigde Staten, nauw hebben samengewerkt sinds de Koude Oorlog. Deze informatie werd vrijgegeven door klokkenluider Edward Snowden in 2013, en leidt tot een belangrijke vraag: Heeft Zweden sinds de Tweede Wereldoorlog ooit daadwerkelijk gehandeld naar haar neutrale status, of kunnen we het land zien als een wolf in schaapskleren?

Cultuur of dierenmishandeling: Griendenjacht op de Faeröer

Zowel binnen als buiten Europa zijn er culturen met controversiële elementen die van buitenaf, of zelfs van binnenuit, volop worden bekritiseerd. Zo ook de griendenjacht op de Faeröer. Voor de een is het weerzinwekkend, voor de ander een cultureel schouwspel. Maar is het daadwerkelijk van groot cultureel belang of is het puur wrede dierenmishandeling?