Betaalbaar borrelen of prijzig pimpelen: Alcoholbeleid in Zweden & Nederland

Iedereen die wel eens alcohol heeft gedronken in Zweden zal zijn opgevallen dat de prijzen daar veel hoger zijn dan in Nederland. Zo blijkt uit de gegevens van Eurostat dat de gemiddelde prijs van alcohol in 2020 bijna 65% duurder was in Zweden dan in Nederland. Dit riep bij mij vragen op. Waarom is alcohol zo duur in Zweden? Wat voor andere regels heeft Zweden omtrent alcohol? En wat voor effect heeft dit? Ik heb dit uitgezocht tijdens een onderzoek voor het vak De Wereld van de Mens, en voor deze editie van Noorderlicht wil ik mijn bevindingen graag in beknopte vorm met jullie delen.

Hollænderbyen: 500 jaar Nederlanders op Amager

Wie in Kopenhagen rondloopt, zal het al snel opvallen dat er wat Nederlandse trekjes te zien zijn. Denk bijvoorbeeld aan het Rosenborg Slot in Nederlandse renaissancestijl of de vesting rondom Kastellet. Toch zullen de meeste reizigers ongemerkt vanuit het vliegtuig een stukje Nederlands-Deense historie passeren. Afgesneden van het steeds groter wordende Kopenhagen, bevindt zich onder de rook van het vliegveld namelijk een gemeente met nog altijd Nederlandse invloeden: Dragør.

Varför? Därför!

De duobus malis, minus est semper eligendum. Of, in correct Nederlands, “tussen de twee kwaden dient altijd de mindere gekozen te worden”. Maar ja, welke is de mindere? Misschien verwacht u nu een tot op vijf cijfers achter de komma exact rapport van de economische plannen van de twee Zweedse machtsblokken in de Riksdag, of een uiteenzetting over de politieke situatie aan de Fins-Russische grens, of een analyse van de tweestrijd tussen Bokmål en Nynorsk. Leuke ideeën, maar niet waar ik het nu over wil hebben.

Beginpunt Dante, Tussenstop Södergran, Eindbestemming Plath

In de literaire geschiedenis zijn er allerlei paden die door verschillende culturen en tijdperken lopen. Soms wil het zo zijn dat deze paden elkaar kruisen. Daarom zullen we op ontdekkingsreis gaan naar de wereld van Dante Alighieri, Edith Södergran en Sylvia Plath. Niet alleen de fysieke wereld, ook hun literaire werelden die zij zelf hebben geschreven. Het lijkt net een mondiale matroesjka. Van een middeleeuws meesterwerk tot grensverleggende en schurende poëzie, zet jullie maar schrap. We gaan een lange pelgrimstocht door drie verschillende rijken maken zoals Dante. Of ‘En underbar resa genom litteraturen’ zoals Nils Holgersson voor de Scandinavisten onder ons.

Boudie Bierma: Een leven lang leren

In korte tijd heeft Boudie een plekje veroverd in niet alleen de harten van de huidige studenten Scandinavistiek, maar ook van menig medewerker van de UvA. De lange Friezin is een kwieke aanwezigheid in het P.C. Hoofthuis en velen zullen haar daardoor vergeven dat ze met de snelheid van een Ferrari kan overschakelen naar de karakteristieke Deense keelklanken. Nadat we vorige editie met Henk van der Liet spraken over zijn vertrek, is het nu de tijd om de vrouw aan de tand te voelen die als laatste is aangeschoven.

Storebror ser dig: Zweedse privacy op het web

“Big Brother is watching you.” Zelfs als je het boek van Orwell niet gelezen hebt, doet deze uitspraak wel een belletje rinkelen. In de huidige digitale wereld is er veel discussie over de beschikbaarheid en het gebruik van persoonlijke gegevens op het internet. In Zweden lijkt dit sociale debat echter lang niet zo levendig als elders. Maken zij zich dan niet druk over hun online privacy?

In de keuken met Kyra: Kladdkaka

Als echte chocoladeliefhebber en iemand die al haar hele leven in Zweden komt, ben ik een besliste kladdkaka fan. Kladdkaka is een Zweedse chocoladetaart die van binnen plakkerig en zacht is. Ik heb het ondertussen al heel vaak gegeten bij verschillende Zweedse bakkerijtjes. Nou zijn ze natuurlijk altijd lekker, maar de allerlekkerste versie is te vinden in Ljugarn op Gotland, in een bakkerijtje genaamd Espegards Konditori. Na jaren gevraagd te hebben om het recept is het mij afgelopen zomer – toen ik eindelijk Zweeds sprak – gelukt.

Hinsegin íslenska frá A til Ö

Hetgeen zeggen wat eerder onzegbaar was. Het is de functie van allerlei woorden en labels die we als regenboogtaal kunnen beschouwen. Woorden als homo, gay, queer, aseksueel, panseksueel en transgender hebben hun intrede in het Nederlands gedaan om uiting te geven aan identiteiten die als buiten de norm vallend beschouwd werden. Opvallend is dat bijna al deze woorden geleend zijn uit het Engels, niet zo vreemd misschien, als men zich realiseert dat queeremancipatie een wereldwijde beweging is, waarbij cruciale gebeurtenissen veelal in de Angelsaksische landen plaatsvinden. Bijna over heel Europa is zo een redelijk homogeen regenbooglexicon ontstaan. Behalve in één land. Ver op de Atlantische Oceaan hebben IJslanders, zoals wel vaker, hun eigen woorden voor queer belevingen gevonden.

Genderneutraal onderwijs: Een goed idee?

Zweden staat erom bekend dat het voorop loopt in gendergelijkheid. Dat begint al in de kleuterklas. Zo zijn alle Zweedse scholen verplicht om te streven naar gendergelijkheid in de klas (Shutts et al. 3), maar er zijn ook Zweedse scholen die een extra stap zetten: de zogenaamde genderneutrale scholen. Deze scholen vermijden zoveel mogelijk het gebruik van han/hon (hij/zij) en gebruiken in plaats daarvan het Zweedse onzijdige voornaamwoord hen. Daarnaast passen ze verhalen en liedjes aan om traditionele genderrollen tegen te werken en wordt er geprobeerd gendergebonden gedrag te vermijden (Shutts et al. 4). Hier is veel ophef over ontstaan. Is genderneutraal onderwijs schadelijk voor kinderen? Gaat het te ver, of is het juist nodig?