Noorwegen

Rommel of rijkdom? Cultureel erfgoed op Svalbard

‘One manʼs trash is another manʼs treasure’, of toch niet? Svalbard kent een eeuwenlange geschiedenis van grondstofwinning en daar zijn nog altijd de nodige overblijfselen van te vinden. Veel van de locaties – ook wel sites geheten – met deze oude bouwsels en achtergebleven voorwerpen zijn inmiddels benoemd tot cultureel erfgoed. Maar de vaak vervallen staat van deze sites, die daardoor soms zelfs een milieurisico vormen, heeft er herhaaldelijk toe geleid dat ze door zowel Noren als toeristen eerder als rommel dan als rijkdom worden bestempeld. Is men dit cultureel erfgoed misschien liever kwijt dan rijk?

Sami-toerisme: toerisme en cultureel eigendom

Misschien ben je wel eens op vakantie geweest in Lapland. En misschien heb je daar op een hondenslede gereden, in de wildernis gekampeerd of kennis gemaakt met de mysterieuze lokale cultuur. Dit artikel gaat over de implicaties van dit toerisme voor een van de weinige inheemse volkeren in de EU: de Sami.

De zomer van 1976, ergens in Noorwegen

Vandaag de dag past Noorwegen goed thuis in het rijtje dat onder andere bestaat uit: Venetië, Mallorca en Dubrovnik. De gemene deler? Massatoerisme. Luxe cruises langs Vestlandet, Noorderlichttoerisme en de 'Disneyficatie' van binnensteden; de afgelopen jaren is de toerist in Noorwegen – van Kristiansand tot Tromsø – niet meer weg te denken. Vijftig jaar geleden was dit wel anders.

Bier, bussen en buitensluiten: russefeiring, de gestoorde eindexamentraditie in Noorwegen

Normaliter is Noorwegen een rustig land. De steden zijn kalm en de mensen terughoudend. Maar dan
is het opeens eind april, en verschijnen overal jongeren in rode broeken op straat. Ze delen visitekaartjes uit,
versieren partybussen en knallen daarmee drie weken lang, al zuipend en feestend, door de stad, om daarna nog
even hun eindexamens te maken… Ja, dit is echt hoe het eraan toegaat in een Noors examenjaar. Ik moet zeggen
dat ik als Nederlander toch wel een beetje jaloers ben op deze traditie. Ik had ook graag een paar memorabele
weken gehad, in plaats van een tegenvallend examengala en een veel te korte stunt. Toch heeft deze traditie ook
een keerzijde: sommige studenten worden buitengesloten en raken depressief.
Welkom bij de 'russefeiring', de gestoorde Noorse eindexamentraditie.

Midgardsblot Metal Festival – Is dit échte Vikingmuziek?

Midgardsblot Metal Festival is een evenement dat sinds 2015 georganiseerd wordt in het Noorse plaatsje Borre. Als ware scandinavist ben ik daar zelf natuurlijk al drie jaar op een rij geweest. Het festival wordt georganiseerd in de buurt van een aantal grafheuvels – Borrehaugene – die tussen 600 tot 900 n.Chr. gedateerd worden. In 1852 werd hier bij het aanleggen van een weg een scheepsgraf uit de Vikingtijd gevonden. Vanwege deze vondst en latere archeologische opgravingen, staat Borre nu bekend om een van de vijf kunststijlen uit de Vikingtijd, namelijk de Borre-stijl.

Het oneindige donker & het oneindige licht: Mijn uitwisseling naar Bergen

Ik kon al maanden niet goed slapen, laat staan in de nacht van 2 op 3 januari 2024. De volgende dag zou ik naar Bergen, Noorwegen, verhuizen om daar een half jaar aan de universiteit te studeren. Ik wist niet wat ik kon verwachten. Zou ik vrienden maken? Zou ik alleen blijven? Hoe zou het zijn om op mezelf te wonen? Ik wist het echt niet. In het diepste van de nacht kwamen al mijn angsten heel dichtbij. Maar gelukkig was daar snel de wekker, en toen kon ik er echt niet meer omheen … Het was tijd om naar Schiphol te vertrekken. Mijn uitwisseling was begonnen!

Ut på tur, aldri sur! – De bijzondere Noorse wandelcultuur

In Noorwegen geldt een bekend spreekwoord: Ut på tur, aldri sur!, wat zoiets betekent als ‘Tochtje maken, nooit zuur!’. Naast het feit dat het in het Noors lekkerder rijmt, weerspiegelt het ook de Noorse cultuur. Op tur (uitgesproken: tuur) gaan, oftewel buiten wandelen in de natuur, en dan vooral in de bergen, is een favoriete bezigheid van menig Noor. Door weer en wind trekken ze de bergen in, en het maakt niet uit hoe snel je loopt, je wordt altijd wel ingehaald door een Noor in survivalkleding. Ook ik heb dit mogen ervaren tijdens mijn buitenlandsemester in Bergen, de tweede grootste stad van Noorwegen. Ik ben nog nooit zo veel aan het wandelen, skiën en klimmen geweest, en het viel mij ook op dat bijna alle Noren regelmatig op tur te vinden waren. Wat is zo kenmerkend aan die wandelcultuur en waarom is het juist in Noorwegen zo groot? Ik zoek het voor jullie uit!

De Noorse broeders

De Noorse broeders, een christelijke sekte met wortels in Noorwegen, wordt vaak in één adem genoemd met belastingontwijking, kinderarbeid en verduistering van miljoenen. Toen ik op de bank bij mijn oma in Drenthe voor het eerst te horen kreeg van deze beweging – gelukkig niet omdat ze zich bij deze Noorse broeders had aangesloten, maar omdat ze er over gelezen had in de krant – wekte dit meteen mijn interesse. Wat hebben deze broeders met Noorwegen te maken? En hoe komt het dat deze groep zoveel schandalen op zijn naam heeft staan?

De ‘vergeten’ gebieden van Scandinavië: Dronning Maud Land

Als men denkt aan Scandinavië gaat de gedachte al snel uit naar het Noorden. Ook de eerder besproken ‘vergeten’ gebieden lagen noordelijk. Sterker nog, in het eerste deel van deze serie gingen we naar de noordelijkste nederzetting op aarde. Gek is dat natuurlijk niet. Het samenwerkingsverband tussen de landen heet niet voor niets 'Norden'. Toch is er een goede reden om ook de andere kant van onze planeet even te bekijken. Daarom keren we deze editie de aardbol om, en gaan we naar het zuidelijkste puntje des aards: De anti-arctis, ofwel Antarctica.

Nordom op reis: Noorwegen, 2023

Elk jaar organiseert Nordom een studiereis naar Scandinavië en dit jaar waren wij deel van de reiscommissie, met als taak weer een prachtige reis te verzorgen. By popular demand gingen we dit jaar naar Noorwegen! Hier volgt een verslag van de reis.

Uitmuntend

De Noordse munt is een langzame dood aan het sterven. Een toename in pinbetalingen,
online transacties en nu ook inflatie maken de munten steeds minder nuttig. Ik klink wellicht als een romanticus, gericht op het vastleggen van dat waardevolle stukje cultuur voordat het een stille dood ondergaat in de nevel van de geschiedenis. Toch heb ik vreemd genoeg totaal geen moeite met het verdwijnen van contant geld, hoewel ik mij ook bewust ben van het belang ervan. Ikzelf betaal ook nooit meer met een biljet, laat staan die paar tien- of twintigcentmuntjes in mijn bezit; of nog erger die ene één cent die je hebt weten te krijgen in Duitsland. En toch, ondanks alles, schrijf ik hier een ode aan de Noordse munt.