Denemarken

Het verscheepte Deens: Groenland

De drie eilanden op de Noord-Atlantische Oceaan mogen dan wel niet veel gemeen hebben door hun verschillende culturen, volkeren en volkstalen, maar toch was er eeuwenlang iets dat de drie eilanden met elkaar verbond: het Deens. In het algemeen was dit tegen wil en dank. Het succes van het Deens om de harten te veroveren van de Groenlanders, Faeröerders en IJslanders verschilde tamelijk en zeker tegenwoordig begint de afgunst tegenover het Deens in alle drie de voormalige overzeese gebieden te groeien. Dit is echter zeker niet altijd zo geweest; lange tijd nam het Deens een belangrijke plek in het alledaagse leven in. Het was de taal van cultuur, politiek maar vooral die van ontwikkeling. Geen wonder dat op alle drie de eilanden ooit het idee is ontstaan om de volkstaal volledig achter te laten en daarvoor in de plaats het Deens tot nieuwe hoofdtaal te verheffen onder overmoedige Deense ambtenaren en lokale hoge heren. Voor veel van de elites op deze eilanden was het duidelijk dat de eilanden als onderdeel van het Deense koninkrijk maar beter dezelfde taal konden spreken, aangezien ze toch al dezelfde koning dienden en God aanbeden. Toch is dit in geen van de drie gebieden gebeurd en lijkt uiteindelijk de volkstaal, al dan niet na een lange strijd, het te winnen van het Deens. De invloed die het Deens uiteindelijk heeft gehad is echter niet te onderschatten en is blijvend tot de dag van vandaag. In deze driedelige serie zullen alle drie de Noord-Atlantische eilanden behandeld worden. Gekeken zal worden naar hoe het Deens verscheept is over de Atlantische Oceaan, hoe het vervolgens ontvangen is door de lokale bevolkingen en of het Deens uiteindelijk écht de kans heeft gekregen om de drie eilanden talig te veroveren. In deze editie wordt gekeken naar het land dat het verst verwijderd ligt van Denemarken, niet alleen geografisch gezien maar ook taalkundig: Groenland.

Overname van land en lichaam: spiralen stalen zelfbeschikking

“Het voelde alsof mijn lichaam werd gekoloniseerd,” vertelt Naja Lyberth, slachtoffer van de Deense Spiralkampagnen, in de BBC-documentaire Greenlands Lost Generation. De afgelopen jaren komen er steeds meer gebeurtenissen aan het licht uit de koloniale geschiedenis van Groenland. De gebeurtenissen geven veel weg over de aanwezigheid van Denemarken in Groenland. Het tijdperk van de Deense kolonisatieperiode loopt van 1721 tot 1953. Daarna trad een periode van modernisatie in werking. Opvallend is dat deze periode van modernisatie juist het meest geassocieerd wordt met de Deense overheersing in tegenstelling tot de daadwerkelijke kolonisatieperiode. Van 1953 tot 1979 had Groenland de status van een ambt binnen het Deense koninkrijk. In 1979 verwierf Groenland zelfbeschikking met gedeelde autonomie. Groenland kreeg volledig zelfbestuur in 2009, maar het bemachtigen van complete onafhankelijkheid blijft een voortdurend proces. Zo is de Deense aanwezigheid voor veel Groenlanders nog steeds merkbaar, bijvoorbeeld in het door Denemarken gedomineerde internationale beleid. De Deense overheersing heeft voornamelijk haar sporen achtergelaten in de vorm van nationale trauma’s die de Groenlander direct raken. Zoals de spiraalcampagne: het onvrijwillige anticonceptieprogramma gearrangeerd door de Deense overheid, dat meer dan vierduizend meisjes en vrouwen trof, waarvan de consequenties zich nog steeds voortzetten. Deze zaak is een enorme zwarte bladzijde in de gezamenlijke geschiedenis van Groenland en Denemarken.

Wat te doen in The City of Smiles?

Aarhus heeft als bijnaam ‘the City of Smiles’ en als je het mij vraagt is dat helemaal terecht. Sinds ik er op exchange ben geweest, ga ik nog regelmatig terug, omdat ik de stad altijd al heel snel mis. De stad is niet erg groot, maar je raakt er toch nooit verveeld. Er zijn allemaal leuke plekjes te ontdekken die ik graag met je deel.

Hoe het Deense migratiebeleid de Nederlandse regering inspireert

Denemarken staat erom bekend dat het land een strikt asielbeleid hanteert. In Denemarken vroegen, volgens de Deense minister Kaare Dybved Bek, vorig jaar rond de 2.500 mensen asiel aan, in Nederland waren dit er rond de 50.000. De huidige [ten tijde van schrijven, red.] Nederlandse Minister van Asiel en Migratie, Marjolein Faber van de PVV, wil dit terugdringen, en flink ook. Afgelopen september [2024, red.] ging zij op bezoek in Denemarken om met Bek en Deense ambtenaren te praten en inspiratie op te doen voor het Nederlandse migratiebeleid.

De ‘vergeten’ gebieden van Scandinavië: Faeröer

Zo verschrikkelijk vergeten zijn de Faeröer (Faeröers: Føroyar) eigenlijk helemaal niet. Voor menig scandinavist is het misschien zelfs ooit het onderwerp van een essay of een paper geweest: de Faeröer komen in menig vak aan bod. Zeker voor de studenten Deens is het Rigsfællesskabet en de gebieden die erbij horen gesneden koek. Noorderlicht is hier eerder ook langs geweest toen Noortje de jaarlijkse Grindadráp belichtte. Maar natuurlijk is er veel meer te vertellen over de Faeröer. Natuurliefhebbers, taalfanaten en zelfs infrastructuurnerds kunnen op deze archipel zeker hun lol op. Hoog tijd dus om de Schapeneilanden (denk even får-oyar) eens onder de loep te nemen.

Jutland in drie dagen

In dit artikel zet ik een soms ondergewaardeerde plek in het zonnetje, namelijk Jutland! Hierbij vijf locaties op een rijtje die je kan bezoeken tijdens een lang weekend in Denemarken.

Hoe overleef ik een Deense bruiloft?

Luid geklingel op borden en glazen, stampende voeten op de grond en kusjes van vreemdelingen voor de bruid en bruidegom. In februari ben ik voor het eerst bij een Deense bruiloft geweest en het was… nogal een bijzondere ervaring. Bij een Deense bruiloft komt namelijk nogal het een en ander kijken. Door het lezen van dit artikel hoop ik dat je meer voorbereid zal zijn op jouw eerste Deense bruiloft dan dat ik was. Skål!

De ecologie van de herinnering

Onze docenten hebben heel wat meegemaakt en veel verhalen te vertellen. Daarom benadert Noorderlicht elke uitgave een docent. Dit keer: Henk van der Liet.

Van tulpen tot Tivoli: Emigratie van Nederlanders naar Denemarken

Een paar jaar geleden vertelde mijn beste vriend mij dat hij wilde verhuizen naar Denemarken. Hij was toen 23 of 24 jaar oud en had het eigenlijk allemaal al uitgevogeld. Intussen zijn we drie jaar verder en heeft hij al een flink aantal maanden in Denemarken gewoond en komt de verhuizing ernstig dichtbij. Zijn keuze zette mij aan het denken: “Waarom emigreren er nou eigenlijk zoveel Nederlanders naar Denemarken?”

Hollænderbyen: 500 jaar Nederlanders op Amager

Wie in Kopenhagen rondloopt, zal het al snel opvallen dat er wat Nederlandse trekjes te zien zijn. Denk bijvoorbeeld aan het Rosenborg Slot in Nederlandse renaissancestijl of de vesting rondom Kastellet. Toch zullen de meeste reizigers ongemerkt vanuit het vliegtuig een stukje Nederlands-Deense historie passeren. Afgesneden van het steeds groter wordende Kopenhagen, bevindt zich onder de rook van het vliegveld namelijk een gemeente met nog altijd Nederlandse invloeden: Dragør.

Uitmuntend

De Noordse munt is een langzame dood aan het sterven. Een toename in pinbetalingen,
online transacties en nu ook inflatie maken de munten steeds minder nuttig. Ik klink wellicht als een romanticus, gericht op het vastleggen van dat waardevolle stukje cultuur voordat het een stille dood ondergaat in de nevel van de geschiedenis. Toch heb ik vreemd genoeg totaal geen moeite met het verdwijnen van contant geld, hoewel ik mij ook bewust ben van het belang ervan. Ikzelf betaal ook nooit meer met een biljet, laat staan die paar tien- of twintigcentmuntjes in mijn bezit; of nog erger die ene één cent die je hebt weten te krijgen in Duitsland. En toch, ondanks alles, schrijf ik hier een ode aan de Noordse munt.