Foto’s: Kyra Hoogenboom
Om te beginnen, wat ís fika nou? Is het gewoon een kopje koffie of thee met wat lekkers? Of is het een geslaagde toeristenscam van de Zweedse bakkerijtjes of weer een nieuwe trend? Nee, fika is zeker geen scam of trend, en hoewel het er op het eerste gezicht uitziet als ‘gewoon koffie met gebak’, zit er veel meer achter. Het is een eeuwenoude traditie in Zweden, die begon met de introductie van koffie in het land in de achttiende eeuw en later versterkt werd door de opkomst van banketbakkerijen. Het woord ‘fika’ is waarschijnlijk afgeleid van het Zweedse woord voor koffie: kaffi (zoals het vroeger werd gespeld). De lettergrepen werden omgedraaid en men begon het fika te noemen.
Wat begon met de actieve handeling van koffiedrinken, werd later uitgebreid met een lekker gebakje erbij. Als je nu een willekeurig Zweeds cafeetje ingaat, heb je keuze uit heel veel verschillende soorten gebak, van zoete broodjes zoals kanelbullar tot taarten als blåbärspaj.1 In een van mijn favoriete cafés in Uppsala – Café Linné – heb je keuze uit tientallen soorten taarten, koeken en broodjes. Ook zijn er altijd genoeg soorten koffie, (losse) thee of andere drankjes om uit te kiezen, dus naast wat keuzestress valt er niks te klagen!
Daarnaast zien de Zweedse bakkerijtjes er behoorlijk anders uit dan de Nederlandse. Zo zijn de meeste Nederlandse cafeetjes gericht op de lunch en de bakkerijtjes op het afhalen. In Zweden is juist het gebak
zo belangrijk en zijn de bakkerijtjes ingericht met genoeg zitplekken, waar de meeste mensen ook gebruik van maken. Van kleine tot grotere tafels; voor iedere groep wat wils. Ook zijn er meestal wel wat luie stoelen te vinden voor de mensen die graag van een momentje rust met een boek willen genieten. De vintage inrichting van veel van de bakkerijtjes maakt het plaatje compleet.
Maar goed, genoeg over de leuke cafeetjes; hoe gaat het eraan toe in het dagelijks leven? Alhoewel ik nooit een kantoorbaan heb gehad in Zweden en daar dus geen ervaringen over kan delen, heb ik er wel gewoond, gestudeerd, zomercursussen gevolgd en vakantie gevierd. De Zweedse cultuur heb ik dus goed kunnen bestuderen, waardoor ik kan vertellen dat de Zweden fika – en daarmee hun rust en mentale gezondheid – behoorlijk serieus nemen, waar wij in Nederland wel een voorbeeld aan mogen nemen. Zo hadden we op de zomercursus elke dag twee keer een fika; een keer in de ochtend en een keer in de middag.
Voordat je denkt lekker gezond, zo veel gebak: natuurlijk neemt niet iedereen er élke keer een gebakje bij, maar alleen als ze er zin in hebben of als ze het gebak heel lekker vinden. Daarnaast gaat het meestal om een klein stukje gebak, dus dat valt allemaal wel mee. Het gaat immers niet om het gebak zelf, maar om het nemen van een pauze en het verbinden met de mensen om je heen. Het gaat erom dat je alles waar je mee bezig was even uit je hoofd zet, tot rust komt, zodat je daarna weer fris verder kan. Dat hoeft natuurlijk niet met de belofte van een kopje koffie of thee en een gebakje, maar dat maakt het wel wat aantrekkelijker…
In onze Nederlandse kantoren drinken we het bakkie bij voorkeur aan het bureau. En het sociale contact bestaat uit de collega die de koffie voor je haalt en als je geluk hebt een praatje bij het koffiezetapparaat. Maar wat ik in Zweden gezien heb, is dat juist het bewust pauze nemen, tijd inruimen voor een goed gesprek, het leven kan verrijken. En de fika is daar een mooi instrument voor. Dus lang leve de fika!
Bij deze gaat Kyra uit de keuken (oké, alleen figuurlijk dan), maar ik hoop jullie geïnspireerd te hebben om de Scandinavische keuken te ontdekken door middel van mijn recepten en om wat vaker een fika te doen.
1. Zie hier mijn recepten!
Geschreven door
