Illustratie: Rick van Staten, achtergrond: Wikimedia
Wat betekent het om herinnerd te worden, vijf eeuwen na je dood?
Uit het afgelegen noordwesten van Groenland kwam in 1972 wereldnieuws nadat een immens graf met lichamen ontdekt werd door twee Groenlandse jagers. Uiteindelijk bleek het dat zij net buiten het Groenlandse Qilakitsoq graven met lichamen hadden ontdekt, die verborgen lagen onder een laag van dierenhuid en ijs. Uiteindelijk bleek het dat dit niet zomaar lichamen waren, maar mummies. Archeologen vonden zes vrouwen en twee kinderen die verscholen lagen in vijfhonderd jaar oude graven die dateren uit 1475 AD. Dit is een belangrijke periode uit de Groenlandse geschiedenis die gekenmerkt wordt door de aanwezigheid van de Thule, de voorouders van de Inuit. Als gevolg van het koude Arctische klimaat, werden de lichamen op natuurlijke wijze gemummificeerd, waardoor we vandaag de dag een inkijkje krijgen in een vijfhonderd jaar oude Groenlandse cultuur.
Het meest interessante is wat deze mummies ons vertellen over het dagelijks leven van de Thule. Een van de opvallende kenmerken van de mummies zijn namelijk de gezichtskenmerken
en tatoeages, die vijfhonderd jaar later nog steeds duidelijk zichtbaar zijn. Vermoedelijk zijn er op de gezichten symbolen te zien die hun status laten reflecteren. Zo zouden de fijne lijnen die te zien zijn op de hoofden schoonheid reflecteren. Daarnaast droegen de mummies kleding gemaakt van onder andere zeehondenhuid en poolvos. Dit vertelt ons niet alleen over het vakmanschap van deze bevolking, maar ook over een vorm van overleven die generaties lang doorgegeven is.
Over de identiteit van de mummies valt ook van alles te vertellen. Onder de begraven mensen bevinden zich namelijk zelfs kinderen. Er zijn indicaties dat het jongste kind, een baby van ongeveer zes maanden oud, levend begraven is. Dit is mogelijk het gevolg van het overlijden van de moeder, waarvan historici geloven dat het gebruikelijk
was binnen de Thulecultuur om het kind bij het overlijden van de moeder samen met haar te begraven, aangezien de rest van de gemeenschap niet in staat was om voor het kind te zorgen.
Daarnaast is er ook een kind met het syndroom van Down opgegraven, wat een zeer zeldzame archeologische vondst is aangezien dit bijna nooit voorkomt. Tot slot is het ook indrukwekkend dat de oudste vrouw in het graf waarschijnlijk gestorven is op vijftigjarige leeftijd, wat bijzonder oud is voor deze tijd.
De mummies uit Qilakitsoq maken het verleden van Groenland en de Inuit tastbaar op een manier die niet vaak voorkomt. We zien geen mythische figuren of machtige koningen, maar gewone mensen die liefhadden, leden, en stierven in een machtig landschap. Juist deze kwetsbaarheid maakt de vondst interessant, en het confronteert ons met vragen over hoe wij zelf omgaan met de dood en de herinnering aan onze geliefden en hoe we dit soort vondsten kunnen vertalen naar cultureel erfgoed.
Vandaag de dag kan je de lichamen bezoeken in Groenlands Nationaal Museum in de hoofdstad Nuuk, waar ze met veel trots worden tentoongesteld.
Geschreven door
